ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิที่มีความยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

          วันที่ 1 กันยายน 2569 ดร.จิตติมา รอดสวาสดิ์ ผู้อำนวยการกองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย ให้การต้อนรับ Professor Malay Pramanik หัวหน้าโครงการวิจัย พร้อมด้วยทีมวิจัยโครงการ SHIELD-Thailand เพื่อหารือแนวทางการดำเนินโครงการ ความต้องการใช้ข้อมูล และการสนับสนุนการดำเนินงานระหว่างกัน ณ ห้องประชุมกองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย

          โครงการ SHIELD-Thailand หรือ “Strengthening Healthcare Infrastructure Accessibility and Equity for Local Disaster Resilience in Thailand” นำโดยสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (Asian Institute of Technology: AIT) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยหลักของโครงการ โดยได้รับทุนสนับสนุนจาก UK International Development ภายใต้ความร่วมมือ ASEAN–UK Health Security Partnership (HSP) ซึ่งสรุปผลการหารือโครงการ SHIELD-Thailand ระหว่าง AIT และกรมอนามัย AIT ได้นำเสนอแนวคิดโครงการ SHIELD-Thailand ซึ่งมุ่งเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิให้สามารถเตรียมพร้อมและตอบสนองต่อความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยครอบคลุมการประเมินความเสี่ยงและความเปราะบาง การพัฒนาดัชนีความยืดหยุ่นของหน่วยบริการ ระบบเตือนภัยล่วงหน้า แนวทางปฏิบัติ และการพัฒนาศักยภาพบุคลากร 

            กรมอนามัยเห็นว่าโครงการดังกล่าวสอดคล้องกับทิศทางการปรับปรุงแผน HNAP โดยเฉพาะการนำแผนไปสู่การปฏิบัติในระดับจังหวัดและพื้นที่ รวมถึงการเชื่อมข้อมูลเตือนภัยไปสู่การดำเนินการ การรักษาความต่อเนื่องของบริการสุขภาพ และการคุ้มครองกลุ่มเปราะบาง ทั้งนี้ ได้เสนอให้การพัฒนาเครื่องมือและระบบของโครงการเชื่อมโยงกับระบบที่มีอยู่ของกระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อหลีกเลี่ยงความซ้ำซ้อนและสนับสนุนการนำไปใช้จริงอย่างยั่งยืน

            ประเด็นที่ต้องหารือและพัฒนาให้ชัดเจนในระยะต่อไป ได้แก่

            - ขอบเขตพื้นที่ หน่วยบริการปฐมภูมิ และภัยสุขภาพที่จะดำเนินการ
            - บทบาทและความรับผิดชอบของ AIT กรมอนามัย และหน่วยงานร่วม
            - องค์ประกอบของเครื่องมือ ระบบเตือนภัย เกณฑ์กระตุ้น และแนวทางปฏิบัติ
            - การเชื่อมโยงข้อมูล ความเป็นเจ้าของระบบ และการบำรุงรักษาหลังสิ้นสุดโครงการ
            - แนวทางขยายผลภายใต้ HNAP รวมถึงการเชื่อมกับความร่วมมือ ADB ในการสนับสนุน ASEAN Climate and Health Workplan ภายใต้ ASEAN Health Cluster 2 โดยพัฒนาผลผลิตที่ประเทศสมาชิกสามารถนำไปปรับใช้ได้

         ในเบื้องต้น ทั้งสองฝ่ายเห็นถึงโอกาสในการพัฒนาความร่วมมือ โดยให้โครงการ SHIELD-Thailand เป็นกลไกสนับสนุนการพัฒนาและทดลองต้นแบบระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิที่มีความยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และต่อยอดสู่การขยายผลทั้งในประเทศไทยและระดับอาเซียนต่อไป